- Technology/Innovation -

เมื่อ Digital Content ลอยอยู่ในโลกจริง: ทำความรู้จัก XREAL และ Mixed Reality

2026-09-21

3DTVTECH

Blogs

เมื่อพูดถึงการรับชม Digital Content ภาพที่หลายคนนึกถึงอาจยังเป็นจอคอมพิวเตอร์ ทีวี มือถือ หรือจอ LED ขนาดใหญ่ แต่เทคโนโลยี Spatial Computing กำลังทำให้คำว่า “หน้าจอ” เปลี่ยนความหมายไปจากเดิม เพราะวันนี้ หน้าจอไม่จำเป็นต้องตั้งอยู่บนโต๊ะ แขวนอยู่บนผนัง หรือมีกรอบสี่เหลี่ยมให้เราเดินเข้าไปหาอีกต่อไปด้วยอุปกรณ์อย่าง XREAL ผู้ใช้งานสามารถสวมแว่นและมองเห็น Digital Content แสดงขึ้นตรงหน้าได้ ขณะเดียวกันก็ยังมองเห็นพื้นที่จริงและผู้คนรอบตัวตามปกติ นี่เป็นอีกก้าวที่น่าสนใจของการนำโลกจริงและโลกดิจิทัลมาอยู่ใน Experience เดียวกัน

XREAL คืออะไร และทำไมถึงต่างจาก Headset ที่เราคุ้นเคย?

XREAL เป็นแว่นสำหรับการแสดงผลแบบ Spatial ที่มีรูปทรงใกล้เคียงกับแว่นตาทั่วไปมากกว่า Headset ขนาดใหญ่ จุดเด่น คือ ผู้ใช้งานยังสามารถมองผ่านเลนส์ออกไปเห็นสภาพแวดล้อมจริง ขณะที่มีภาพหรือ Digital Content ปรากฏอยู่ในมุมมองด้านหน้า พูดง่าย ๆ คือ แทนที่จะต้องมีจอจริงตั้งอยู่ตรงหน้า เราสามารถสร้าง Virtual Screen หรือจอเสมือน ขึ้นมาในพื้นที่การมองเห็นได้จอนั้นอาจใช้สำหรับดูวิดีโอ เปิด Presentation แสดงกราฟิก โมเดล 3D หรือ Content ที่ถูกพัฒนาขึ้นเฉพาะสำหรับ Event และ Exhibition ก็ได้

จุดที่น่าสนใจมากกว่านั้นคือ หน้าจอไม่ได้จำเป็นต้อง “ติดอยู่กับสายตา” เพียงรูปแบบเดียว เพราะ Spatial Experience สามารถออกแบบให้หน้าจอเคลื่อนตามผู้ใช้ หรือตรึงอยู่ในตำแหน่งหนึ่งของพื้นที่ได้ ขึ้นอยู่กับโหมดรุ่นของอุปกรณ์ และระบบที่นำมาใช้งาน นี่คือจุดที่คำว่า DoF หรือ Degrees of Freedom เข้ามามีบทบาท

DoF คืออะไร? ทำไมถึงให้ Experience ไม่เหมือนกัน ?

DoF ย่อมาจาก Degrees of Freedom หรือระดับอิสระในการเคลื่อนไหวที่ระบบสามารถรับรู้ได้ ฟังดูเป็นศัพท์เทคนิค แต่จริง ๆ แล้วเข้าใจได้ไม่ยากลองคิดว่าเรามีจอเสมือนลอยอยู่ตรงหน้า คำถาม คือถ้าเราหันหัว จอนั้นควรหันตามเราไหม?ถ้าเราเดินไปทางซ้าย จอควรตามเราไป หรือควรอยู่ตำแหน่งเดิม? แล้วถ้าเราเดินเข้าไปใกล้จอ เราควรสามารถเข้าใกล้มันได้เหมือนวัตถุที่อยู่ในพื้นที่จริงหรือไม่? คำตอบของคำถามเหล่านี้เกี่ยวข้องกับระดับ DoF โดยตรง

0 DoF : จอตามเราไปทุกที่

ระดับแรกสามารถมองง่าย ๆ ว่าเป็น Follow Mode หน้าจอเสมือนจะอยู่ในมุมมองของเราและเคลื่อนตามการหันศีรษะ ทำให้ไม่ว่าเราจะมองไปทางไหน หน้าจอก็ยังอยู่ในตำแหน่งที่มองเห็นได้ นึกภาพเหมือนเรามี Monitor ส่วนตัวที่ติดตามสายตาไปตลอด รูปแบบนี้เหมาะกับการดูวิดีโอ อ่านข้อมูล หรือรับชม Presentation ที่ต้องการให้ Content อยู่ตรงหน้าผู้ใช้งานอย่างต่อเนื่อง

3 DoF : หันหัวได้ แต่จอไม่จำเป็นต้องหันตาม

เมื่อเพิ่มขึ้นมาเป็น 3 DoF หรือ Three Degrees of Freedom ระบบจะสามารถรับรู้การ “หมุน” ของหัวได้ 3 แกน คือ

Yaw — หันซ้ายและขวา

Pitch — ก้มและเงย

Roll — เอียงหัวซ้ายและขวา

ความแตกต่างสำคัญ คือ เราสามารถกำหนดให้จอเสมือนอยู่ในทิศทางหนึ่ง แล้วหันหัวออกจากจอนั้นได้ลองนึกภาพว่ามีทีวีตั้งอยู่ตรงผนังด้านหน้าถ้าเราหันหน้าไปทางขวา ทีวีไม่ได้วิ่งตามเรามาด้วย แต่ยังอยู่ตรงผนังเดิม และถ้าหันกลับมา เราก็จะเห็นมันอีกครั้ง นี่ทำให้ Virtual Screen เริ่มมีความรู้สึกว่า “อยู่ในพื้นที่” มากกว่าการเป็นภาพที่ติดอยู่กับสายตา

6 DoF : ไม่ได้รู้แค่ว่าเราหันไปไหน แต่รู้ว่าเรา “อยู่ตรงไหน”

ถ้า 3 DoF คือ การเข้าใจการหมุนหัว 6 DoF หรือ Six Degrees of Freedom จะเพิ่มการรับรู้ “ตำแหน่ง” ของผู้ใช้งานเข้าไปอีก 3 แกน นั่นหมายความว่า

ระบบสามารถรับรู้ได้ทั้งการ

เดิน หน้า–ถอยหลัง

ขยับ ซ้าย–ขวา

ขยับ ขึ้น–ลง

รวมกับการหมุนหัวทั้งสามแกนของ 3 DoF ผลลัพธ์ คือ Digital Content สามารถถูกทำให้รู้สึกเหมือน “ตั้งอยู่” ในพื้นที่จริงได้มากขึ้น สมมติว่ามีจอเสมือนลอยอยู่กลางห้อง ถ้าเราเดินเข้าไปใกล้ จอนั้นจะดูใหญ่ขึ้นตามระยะจริง ถ้าถอยออก จอก็จะอยู่ไกลออกไป และถ้าเราเดินไปด้านข้าง เราก็สามารถเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อ Content นั้นได้

แล้วทั้งหมดนี้เกี่ยวกับ Mixed Reality (MR) ยังไง?

จุดที่ทำให้เทคโนโลยีนี้น่าสนใจไม่ได้อยู่แค่การมี “จอลอยได้”แต่อยู่ที่การนำ Digital Content มาทำงานร่วมกับพื้นที่จริง ใน Experience แบบ Mixed Reality หรือ MR ผู้ใช้งานยังคงเห็นโลกจริงรอบตัว แต่ในเวลาเดียวกัน Digital Content ก็เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เรากำลังมองเห็นและรับรู้ ในโปรเจกต์ลักษณะนี้ เราเลยไม่ได้ออกแบบ Experience แบบ VR ที่ปิดโลกจริงและพาผู้ใช้งานเข้าไปอยู่ใน Virtual Environment ทั้งหมด และไม่ได้หยุดอยู่เพียงการนำภาพดิจิทัลมาซ้อนทับกับโลกจริงเท่านั้น แต่หัวใจของ MR คือการคิดต่อว่า Digital Content ควรอยู่ตรงไหน? เมื่อผู้ใช้งานหันหน้า Content ควรทำอะไร? เมื่อผู้ใช้งานเดินเข้าไป Content ควรตอบสนองยังไง? ตรงนี้ คือ สิ่งที่ทำให้เรื่องของ 0 DoF, 3 DoF และ 6 DoF มีความสำคัญกับการออกแบบ Experience เพราะบางงานอาจต้องการแค่จอขนาดใหญ่สำหรับดูข้อมูล ซึ่ง Follow Mode ก็พอแล้ว จึงไม่มีคำตอบว่า DoF ที่มากที่สุดคือดีที่สุดเสมอ สิ่งสำคัญกว่าคือ เลือกระดับของเทคโนโลยีให้เหมาะกับ Content และ User Experience ที่ต้องการสร้าง

จาก “หน้าจอ” สู่ “พื้นที่สำหรับเล่าเรื่อง”

เมื่อเรานำแนวคิดนี้กลับมามองในบริบทของ Event และ Exhibition ความเป็นไปได้เริ่มกว้างขึ้นทันที

- Presentation ไม่จำเป็นต้องอยู่บน LED Screen เพียงอย่างเดียว

- โมเดลผลิตภัณฑ์บางอย่างสามารถสร้างเป็น 3D Content ขึ้นมาตรงหน้าได้

- ข้อมูลที่ซับซ้อนสามารถแยกออกเป็นหลาย Layer

- หรือแม้แต่ Storytelling ทั้งชุด ก็สามารถถูกออกแบบให้เกิดขึ้นรอบตัวผู้ชมแทนการฉายอยู่บนจอเดียว

สิ่งที่เปลี่ยนจึงไม่ใช่แค่ Hardware แต่เป็นวิธีคิดเกี่ยวกับ Content Design เมื่อเราไม่ถูกจำกัดด้วยกรอบสี่เหลี่ยมของหน้าจออีกต่อไป คำถามของนักออกแบบก็เปลี่ยนจาก “ในสไลด์นี้จะวางอะไรตรงไหน?” มาเป็น “ในพื้นที่นี้ ผู้ใช้งานควรเห็นอะไร อยู่ตรงไหน และเห็นเมื่อไร?” นี่คือแนวคิดสำคัญของ Spatial Experience

เมื่อ XREAL ถูกนำมาใช้กับงาน Exhibition จริง

แนวคิดเหล่านี้ถูกนำมาประยุกต์ใช้จริในงาน Gastech 2026 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 14–17 กันยายน 2569 ที่ BITEC กรุงเทพฯ งานนี้เป็นเวทีระดับโลกที่รวบรวมผู้ประกอบการและเทคโนโลยีด้าน Natural Gas, LNG, Low Carbon Solutions, Electrification รวมถึง AI for Energy

ภายในงาน ครั้งนี้ 3DTVTECH ได้มีโอกาสร่วมพัฒนา Experience สำหรับ ปตท. โดยนำ XREAL มาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการนำเสนอ Content และ Presentation ภายในบูธ โจทย์ของเราไม่ได้อยู่ที่การนำ Presentation เดิมมา “เปิดบนแว่น” เท่านั้น แต่คือ การนำข้อได้เปรียบของ Spatial Display และ Mixed Reality มาคิดต่อว่า เราจะทำยังไงให้ข้อมูลที่ปกติถูกจำกัดอยู่บนหน้าจอ สามารถกลายเป็น Experience ที่ผู้ใช้งานรู้สึกใกล้ชิดกับ Content มากกว่าเดิม จากเดิมที่ผู้ชมยืนอยู่หน้าจอและมอง Presentationกลายเป็นผู้ชมที่สวมแว่น แล้วมี Presentation แสดงอยู่ตรงหน้าในพื้นที่การมองเห็นของตัวเอง จาก Presentation บนจอ สู่ Presentation ใน Space และโปรเจกต์นี้ยังถือเป็นครั้งแรกที่ ปตท. เอา XREAL มาประยุกต์ใช้กับการนำเสนอในรูปแบบดังกล่าว

3DTVTECH | Turning Technology into Experience

3DTVTECH พัฒนา Interactive และ Immersive Experience สำหรับ Event, Exhibition และพื้นที่การเรียนรู้ ตั้งแต่ Mixed Reality, AR/VR, Spatial Computing, AI Recognition, Computer Vision, Interactive Projection ไปจนถึง Real-time 3D Content

เราไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามว่า “จะใช้เทคโนโลยีอะไรให้ล้ำที่สุด”แต่เริ่มจากคำถามว่า “เทคโนโลยีแบบไหน จะช่วยให้คนเข้าใจและจดจำ Experience นี้ได้ดีที่สุด?”